Wat is het verschil tussen digitalisering, digitalisatie en digitale transformatie en waarom is het belangrijk voor PropTech?

In een snel veranderende, digitale wereld met grote maatschappelijke vraagstukken en veranderend klantgedrag worden vastgoedbedrijven gedwongen om te innoveren. Tijdens deze beweging spelen digitalisering, digitalisatie en digitale transformatie een cruciale rol. Een beweging waarbij de trage robuuste stenen kennismaken met de snelle wendbare bits. En staat digitale transformatie al op jouw strategische agenda of sta jij aan het begin van de digitale evolutieladder?

Voordat ik PropTechNL had opgericht, werkte ik als zelfstandig innovatie/ strategisch adviseur voor bedrijven zoals Rijksvastgoedbedrijf, Savills, Syntrus Achmea Real Estate & Finance aan grensverleggende vraagstukken. Al mijn klanten zag ik – in meer of mindere mate – worstelen met drie vraagstukken: de veranderende klantbehoeften, de impact van digitaal op vaardigheden, business en bedrijfscultuur en het positief willen bijdragen aan de maatschappij. Kortom, de zoektocht naar ‘the next level’.

Robuuste statische stenen en snelle wendbare bits

Deze zoektocht komt niet uit de lucht vallen, want de wereld verandert razendsnel en de economische, sociaal-maatschappelijke en ecologische uitdagingen worden steeds groter. Urbanisatie, vergrijzing, klimaatverandering en grondstoffen schaarste jagen een nieuwe industriële revolutie aan alsmede de behoefte aan een circulaire economie. Versnelde technologische innovatie werkt daarbij als een hefboom, waarbij digitale netwerken zorgen voor sterke verbindingen en onderlinge afhankelijkheden.

Vastgoed vertegenwoordigt wereldwijd de grootste asset class en speelt daardoor een grote impactvolle rol. Al deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat er hele andere eisen worden gesteld aan de functies van onze infrastructuur en de ruimtelijke omgeving waarin we werken, leven en spelen. De vastgoedsector bepaalt daarmee voor een groot deel hoe we oplossingen gaan bieden voor deze uitdagingen en hoe technologie daarvoor wordt ingezet. Het resultaat is dat de wereld van robuuste statische stenen zich meer en meer verbindt met de wereld van de snelle wendbare bits. Wat betekenen deze digitale ontwikkelingen voor vastgoed? Hoe gaan we het volgende niveau te bereiken?

Verwarring rondom digitalisering, digitalisatie en digitale transformatie

In de afgelopen jaren heb ik met veel leiders – actief in vastgoed en de gebouwde leefomgeving – gesproken over the next level, deelgenomen aan panelsessies en (inter) nationale evenementen bijgewoond over innovatie en vastgoed. Tijdens deze activiteiten werd ik bedolven onder woorden: digitalisering, digitalisatie en digitale transformatie. Hier ontstaat vaak verwarring (en soms zelfs frustratie). De verwarring zit in de vraag: gaan vastgoedbedrijven hun (huidige) vastgoed digitaliseren, streven ze naar digitalisatie van het bedrijf of gaan ze digitaal transformeren? Digitalisering, digitalisatie en digitale transformatie hebben alle drie een definitie en nuances. Laten we de verschillen tussen de termen digitalisering en digitalisatie eerst eens duiden, zodat we beter vat krijgen op de meer ingrijpende term digitale transformatie.

Digitalisering (wordt vaak verward met digitale transformatie) is volgens Wikipedia de overgang van informatie naar een digitale vorm, dat wil zeggen in een vorm die gebruikt kan worden door elektronische apparaten zoals computers. Bijvoorbeeld het omzetten van iets dat op papier is getekend naar een PowerPoint slide. Maar ook het omzetten van een fysiek vastgoedobject, door gebruik te maken van drone-technologie, naar BIM is digitalisering. De bouwsector werkt ook aan digitalisering via de DigidealGO (DigitaliseringsDeal Gebouwde Omgeving) en heeft vier hoofddoelen: Informatie digitaal toegankelijk maken, Integraal deelbare informatie vermeerderen voor het algehele kennisniveau, het functioneel uitbreiden van diensten en het stimuleren van innovatie. Deze deal omvat een groot digitalisering vraagstuk. Digitalisering is een goed begin, maar het is geen digitalisatie en laat staan digitale transformatie. Het is belangrijk om te onthouden dat het de informatie is die je aan het digitaliseren bent, niet de processen – bij dit laatste komt digitalisatie om de hoek kijken.

Digitalisatie is volgens Gartner het gebruik van digitale technologieën om een bedrijfsmodel te veranderen, nieuwe inkomsten en waarde creërende mogelijkheden te bieden; het is het proces naar een digitaal bedrijf. Bijvoorbeeld door BIM (Bouw Informatie Model) te koppelen aan KPI’s en een workflow. Door digitalisatie wordt het mogelijk om met digitale informatie bedrijfsresultaten te optimaliseren, nieuwe inkomsten te creëren, kosten en klantervaringen te optimaliseren. Kortom, zoveel mogelijk waarde te creëren door het toepassen van digitale technologieën. Digitalisatie vertegenwoordigt een hoger niveau, leidend tot innovatie van het bedrijfsmodel en nieuwe processen, met een verstorende/ vernieuwende invloed op het bestaande. Het was het digitalisatieproces dat Steve Jobs in staat stelde om ’s werelds grootste muziekwinkelketen te worden. Apple heeft de digitalisering van de muziekindustrie niet uitgevonden, maar wel het digitale businessmodel dat digitalisatie in de hand werkte. De meeste leiders worden dan ook nerveus wanneer digitalisatie verder ontwikkelt in de sector. In de vastgoedsector, praat men bijvoorbeeld over Digital Twins. Een Digital Twin biedt enorme kansen om in alle opzichten meer vat te krijgen op de levenscyclus van vastgoed, deze ontwikkeling zorgt ook voor verder digitalisatie van organisaties. Maar dan moet je wel klaar zijn voor deze transformatie.

Digitaal is een enabler voor volledige ‘transformatie’

Als je digitalisering en digitalisatie hebt gehad, dan sta je aan het begin van de ladder van digitale transformatie. Een organisatie kan diverse digitaliseringsprojecten ondernemen, variërend van het digitaal maken van vastgoedobjecten, het automatiseren van processen tot de scholing van werknemers van digitale vaardigheden. Het belangrijkste is dat digitalisering en digitalisatie in wezen over technologie gaat, maar digitale transformatie is dat niet. Digitale transformatie gaat over stakeholders zoals klanten, het totale ecosysteem. Digitale transformatie daarentegen is niet iets wat vastgoedbedrijven als een project kunnen implementeren. Digitaal is een enabler voor volledige ‘transformatie’, die gericht is op het upgraden en innoveren van organisatiemodellen en mogelijkheden om te overleven en te gedijen in een tijdperk van digitaal Darwinisme. Wat is digitale transformatie?

Digitale Transformatie is volgens digital-guru Brian Solis het evoluerende streven naar innovatieve en flexibele bedrijfs- en operationele modellen – gevoed door evoluerende technologieën, processen, analyses en talentencapaciteiten – om nieuwe waarde en ervaringen te creëren voor klanten, werknemers en belanghebbenden. Digitale transformatie heeft niet alleen impact op het bedrijf, het is een herstructurering van het bedrijfsleven, de economie en de samenleving op systeemniveau als gevolg van de digitale verspreiding. Dit derde niveau is een fundamentele doelgerichte overgang die het gedrag op grote schaal in het hele systeem verandert.

Digitale transformatie gaat dus niet over het implementeren van digitale oplossingen en geavanceerde technologieën – het gaat over het bereiken van groei door zich te richten op drie belangrijke gebieden: het ontwikkelen van transformationele marketingstrategieën, het creëren van naadloze klantervaringen en het bouwen van slimmere, snellere, flexibelere organisaties. Een voorbeeld van een bedrijf dat bijdraagt aan digitale transformatie is Tesla Inc. Tesla werd expliciet opgericht om “de komst van duurzaam transport te versnellen door zo snel mogelijk elektrische auto’s dwingend op de markt te brengen”. Een integraal onderdeel van deze missie is het gebruik van digitale technologie om het transport te transformeren door Tesla-auto’s aan te sluiten op een gedeeld wagenpark van zelfrijdende voertuigen die op een gedistribueerd, duurzaam energienetwerk rijden.

PropTech gaat niet zonder leiderschap

Terug naar PropTech. PropTech is een samenstelling van de woorden: Property + Technology. Doordat twee werelden samenkomen ontstaat er een enorme kans om het fysieke vastgoed te digitaliseren, een digitaal bedrijf te bouwen en nieuwe waarde en ervaringen te creëren voor klanten, werknemers en belanghebbenden. Wat mij betreft valt onder belanghebbenden ook moeder aarde, want we hebben geen plan(et) B. Dus PropTech for Good. Hoewel PropTech vele vaderen kent, hanteer ik de volgende definitie:

“PropTech is de beweging in de gebouwde leefomgeving naar digitale transformatie.” –Menno Lammers, 2019.

Om digitaal te transformeren is leiderschap nodig. Het zijn de leiders – dit zijn niet per definitie de hiërarchische leiders/ CEO’s  –  die als eerste stappen zetten in het onbekende. Zij zijn het die zorgen voor de continuïteit van de organisatie en ons meenemen in de toekomst. Op het moment dat we ons veilig voelen dan volgt de rest en komen de visies van de leiders tot leven. PropTechNL stelt ambitieuze leiders in staat om die eerste stappen in het onbekende te zetten en richting te geven aan de toekomst. Samen maken we een levens veranderende reis die goed is voor de wereld, het bedrijf en het individu. Tijdens deze reis helpen we leiders om snellere en betere beslissingen te nemen in een complexe en snel veranderende digitale wereld, hierdoor wordt hun organisatie naar een hoger niveau gebracht, worden (nieuwe) klantenbehoeften beter bediend, en wordt er positieve impact gemaakt op de maatschappij.

Vele wegen die naar Rome leiden

De reis naar is buiten de comfort zone (that’s where the magic happens) en een transformatie is ook geen wetenschap. Als Rome in een dag was gebouwd, dan hadden we allemaal dezelfde bouwonderneming gevraagd om het te realiseren. Digitaal transformeren doe je niet in één dag en is zeker geen projectje wat je er even bij doet.

“There is no formula for inventing the future. A company has to have a complete vision of what it can uniquely do, and then back it up with conviction and the capability to make it happen” – Satya Nadella (CEO Microsoft)

De enige manier om vooruit te komen is om te leren om erachter te komen hoe je lessen kunt toepassen als er schaalgrootte wordt gebouwd. Onderweg zullen er belangrijke mijlpalen van succes plaatvinden en wordt de digitale strategie duidelijker naarmate de eerste prototypes en use-cases inzicht geven. De klantbeleving maakt een sprong voorwaarts, de bedrijfsprocessen worden korter en de kosten dalen. Nieuwe manieren om de nieuwe waarde te creëren gaan zich versnelt aandienen. Dit moment vraag wel extra leiderschap en inspanning van het totale ecosysteem.

Heroverweging van het totale bedrijfsmodel

De term digitale transformatie legt de nadruk op transformatie door technologie buiten jouw eigen expertise veld. Als je het potentieel van digitale technologie begrijpt, dan weet je dat het niet zozeer gaat om een digitale transformatie als wel om een fundamentele heroverweging van het bedrijfsmodel, waarvoor digitale technologie de katalysator is, en je per definitie buiten je eigen comfort zone moet zoeken naar de synergie. Klantsegmenten, kanalen, partners, proposities van de organisatie en de daarbij horende kennis en vaardigheden staan allemaal onder de loep. Sommige leiders voelen de digitale transformatie op de strategische agenda als ontmoediging, anderen als uitdaging en een kans om toekomstbestendig te worden. Er is geen ladder voor een succesvolle digitale transformatie. Streef er wel naar om de ladder in de juiste richting tegen de muur te zetten, met de wetenschap dat verandering een constante is. Verandering is goed. Transformatie is beter. De beweging in de gebouwde leefomgeving is al begonnen..

Auteur:

Menno Lammers

Founder – PropTechNL

Founding Board member – PropTech House, the European Network